De Jaarkring De Jaarkring


Het liturgisch of kerkelijk jaar loopt niet gelijk met het kalenderjaar. Het begint met de eerste Adventszondag (eind november, begin december) en eindigt op de laatste zondag voor Advent. Het jaar wordt ingedeeld in twee kringen rond de grote feestdagen van Kerst en Pasen. Aan deze beide feesten gaat een tijd van voorbereiding vooraf; bij Kerst is dat Advent, bij Pasen de Veertigdagentijd. Ná de feesten volgt een tijd van verwerking en doorwerking: de Epifanieëntijd bij Kerst en de Vijftigdagentijd bij Pasen. Pinksteren vormt de afsluiting van de Vijftigdagentijd. De zondag na Pinksteren is de Drie-eenheidszondag ofwel Trinitatis. Daarmee eindigen de twee kringen en volgen de zomer- en herfsttijd. Vanouds is de herfsttijd de tijd waarin de blik gericht is op de laatste dingen. Het slot van het kerkelijk jaar, is vervolgens gewijd aan het Koninkrijk Gods en de wederkomst.



                      De gang door het jaar

Advent
De adventsperiode begint zoals al genoemd altijd op een zondag, en wel de laatste zondag van november of de eerste van december.
De ceremoniële intocht van de keizer in Rome werd adventus genoemd. Toen de christelijke kerk vanaf de tweede helft van de vijfde eeuw steeds vaker een periode van voorbereiding op de viering van Kerst ging houden, raakte daarvoor dezelfde term in gebruik.  Advent is zo een tijd van verwachting van de naderende koning. God is de Komende en komende is zijn rijk van vrede en gerechtigheid.
De tijd van Advent omvat vier zondagen. Advent vormt een geheel met Kerst en Epifanie.
De liturgische kleur van Advent is paars.
 
Kerst
Kerst is de afkorting van kerstmis of kerstfeest.  Het is de vernederlandste vorm van Christus.  De feestdag van Christus’ geboorte werd, naar de misviering waarmee de feestdag begon, kerstmis genoemd. Protestanten wijzigden dat in kerstfeest.
Kerst wordt gevierd vanaf de vierde eeuw. Het verschijnsel van een eerste en tweede kerstdag is van veel later datum; 26 december was, als feestdag van Stefanus, een vrije dag. Om uitspattingen op deze vrije dag te voorkomen, werd de kerstviering verlengd en kreeg ook de tweede kerstdag zijn kerkdiensten. De vierde Kerstdag, 28 december, is de gedenkdag van de kindermoord te Bethlehem. 
1 januari, de achtste kerstdag, gedenkt de kerk vanouds de naamgeving en besnijdenis van Jezus.
De liturgische kleur van Kerst is wit.
  
Epifanie
Epifanie: verschijning, aan het licht komen, openbaar worden
Epifanie gaat over de verschijning van de Zoon van God, het openbaar worden van het kind van Bethlehem als koning van de volken, als de Messias.  Epifanie kent drie kernthema’s: de komst van de magiërs uit het oosten die, geleid door een ster, naar de pasgeboren koning komen, de doop van Jezus in de Jordaan waarbij uit de hemel klinkt ‘Dit is mijn geliefde Zoon, in hem vind ik vreugde’, en de bruiloft te Kana, als Jezus voor het eerst in de openbaarheid treed en toont wie hij is.
Epifanie vormt een samenhangend geheel met Advent en Kerst.
 
Veertigdagentijd
Veertig: symbolisch getal. Het verwijst naar verschillende Bijbelse gebeurtenissen. Allereerst naar de veertig jaren die Israël in de woestijn moest doorbrengen. Maar ook naar de veertig dagen die Ninevé nog kreeg alvorens verwoest te worden, de veertig dagen die Mozes op de berg verbleef, de evenzovele dagen die Elia nodig had om bij de Horeb te komen, de veertig dagen en nachten van de zondvloed en die van Jezus tijd in de woestijn. Het getal veertig is een geladen getal, vol van afzondering, inkeer, en onderweg zijn naar. De veertigdagentijd is de tijd die voorafgaat aan Pasen, de voorbereidingstijd, een tijd van vasten. De Veertigdagentijd begint met Aswoensdag en beslaat zes weken en dus zes zondagen. De kleur van de Veertigdagentijd is Paars. 
 
De week voor Pasen
De laatste week van de veertigdagentijd (ook wel De Goede Week,  Stille Week,  Heilige Week, of lijdensweek genoemd) begint op de zondag (ook wel Palmzondag genoemd) voor het paasfeest.
Deze laatste week heeft als zwaartepunt het Paastriduüm of Triduüm Sacrum dat bestaat uit de drie dagen Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Stille Zaterdag.
In deze dagen tot en met het Hoogfeest van Pasen worden alle gebeurtenissen herdacht die de kern van het christelijk geloof uitmaken, met name het lijden, sterven en verrijzen van Jezus Christus.
De Goede Week en Pasen wordt daarom in het algemeen als het belangrijkste liturgische hoogfeest beschouwd; al wordt Kerstmis, tenminste in het Westen, door veel mensen uitbundiger gevierd.
 
Pasen
Pasen is het feest van de opstanding van Christus. Pasen is een woord in de meervoudsvorm, het gaat om de reeks van feestdagen. Het woord gaat via via terug op het Aramese woord pasha en daarin is het Hebreeuwse pesach te herkennen, het feest van de uittocht uit Egypte. Al vroeg vierde de kerk dit feest. In zijn huidige vorm is het al te herkennen vanaf de vierde eeuw.
Pasen gaat over in de paastijd, de vijftig dagen tot en met Pinksteren (vergelijk Leviticus 23: 15). ‘Deze 50 dagen moeten als Pasen worden gevierd, en ze zijn als een doorlopende zondag’ (Ambrosius). Zoals de tijd voor Pasen Veertigdagentijd wordt genoemd zo worden de vijftig dagen na Pasen ook wel Vijftigdagentijd genoemd.
 
Hemelvaart
De 40ste dag van de Paastijd. Vanaf de 4de eeuw ging men de hemelvaart van de opgestane Heer Jezus Christus als apart feest vieren en in de 5de eeuw werd dat algemeen. Eerder was Christus’ verhoging een vanzelfsprekend aspect van de Paasviering. Vanaf het begin was hemelvaart verbonden met Psalm 47, en ook Psalm 68, naar Paulus’ verwijzing in Efeziërs 4,8.
Hemelvaart is een onderdeel van de Paastijd en vormt zo een eenheid met de Veertigdagentijd, Pasen en de Paastijd (de 50 dagen van Pasen).

Pinksteren
Met Pinksteren wordt in de christelijke kerk de `uitstorting van de Heilige Geest` herdacht, 10 dagen na de viering van Hemelvaart, of volgens een anderen definitie de vijftigste dag na Pasen. In het Bijbelboek Handelingen staat deze gebeurtenis in hoofdstuk 2. Met deze uitstorting wordt ook het begin van de christelijke kerk gemarkeerd.
 
Zomer en herfst
De tijd tussen Pinksteren en Advent wordt ook wel als de feestloze tijd  aangeduid.
Het wordt gemarkeerd als de zomertijd en gevolgd door de herfsttijd. De laatste zondag van de Jaarkring vieren we als gedachteniszondag (ook wel Eeuwigheidszondag of de zondag van de Voleinding genoemd). Op deze dag worden de mensen herdacht die in het afgelopen kerkelijk jaar zijn overleden. We missen ze en dat geeft verdriet. Maar we kijken dan ook vooruit naar het Koninkrijk Gods en de wederkomst.

terug